Hiểu Rõ Cách Thân Thể Đối Phó Với Nắng Nóng: Bác Sĩ Giải Mã Cơ Chế Gây Sốc Nhiệt và Đột Quỵ

Khi những tia nắng rực rỡ của mùa hè chiếu sáng khắp nơi, nhiệt độ môi trường cũng đang tăng vọt, mang đến những thử thách không nhỏ cho mọi người. Đặc biệt trong dịp lễ dài này, hãy trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để bảo vệ sức khỏe và tận hưởng kỳ nghỉ một cách trọn vẹn nhất!

Các chuyên gia cảnh báo rằng sự gia tăng nhiệt độ môi trường có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như sốc nhiệt, suy tim cấp và huyết áp tăng. Đặc biệt, những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp và tiểu đường có nguy cơ cao hơn. Nắng nóng có thể như “giặc nước tràn ly”, làm tổn thương hệ tim mạch trong thời gian ngắn.

Cơ thể con người có thể bị tấn công như thế nào?

BS Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cho biết: Cơ thể luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động bình thường của não, tim và các cơ quan quan trọng khác. Khi trời nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng hạ đồi của não sẽ kích hoạt các cơ chế tản nhiệt, chủ yếu bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Máu được dẫn nhiều ra ngoài để mang nhiệt ra ngoài, da trở nên nóng và mồ hôi thoát ra liên tục để làm mát.

Nếu quá trình này kéo dài mà cơ thể không được bổ sung nước và điện giải đầy đủ, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên đặc hơn. Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nặng hơn để bơm đủ máu đến các cơ quan, đặc biệt là não.

Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, khi thân nhiệt có thể tăng lên trên 40 độ C, tình trạng sốc nhiệt có thể xuất hiện. Lúc này, trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, các cơ chế tự bảo vệ nên quá tải, mồ hôi có thể giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người lả đi, rối loạn ý thức, có thể co giật, hôn mê. Sốc nhiệt gây tổn thương trực tiếp cho tế bào não và nhiều cơ quan khác như tim, gan, thận, là một cấp cứu khẩn cấp; nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể tử vong trong thời gian ngắn.

Môi trường đô thị như TP HCM khiến các tác động trên trở nên nghiêm trọng hơn. Mặt đường, bê tông, mái tôn, kính… hấp thụ và tích trữ nhiệt lớn trong ngày, tỏa nhiệt trở lại môi trường vào chiều tối, khiến không khí nóng bức kéo dài. Hiện tượng “đảo nhiệt đô thị” làm cho nhiệt độ người dân cảm nhận được cao hơn đáng kể so với khu vực nông thôn hoặc vùng nhiều cây xanh. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí, khói bụi, ô nhiễm làm tăng gánh nặng cho hệ hô hấp và tim mạch.

Các nhóm người dễ tổn thương nhất khi trời nắng nóng

Các nhóm dễ tổn thương bao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh mãn tính và người từng bị đột quỵ.

Ở người lớn tuổi, khả năng điều chỉnh thân nhiệt suy giảm, mạch máu xơ cứng, tim yếu hơn, cảm giác khát cũng kém nhạy, nên dễ rơi vào tình trạng mất nước mà không nhận ra.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có diện tích bề mặt cơ thể lớn so với cân nặng, hấp thu nhiệt nhanh nhưng hệ thống mồ hôi chưa phát triển hoàn thiện, nên nguy cơ quá tải nhiệt cao hơn người trưởng thành.

Những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, suy thận, rối loạn máu, béo phì… hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc hạ áp nếu không chú ý bù nước và nghỉ ngơi hợp lý, nguy cơ biến chứng trong những ngày nắng nóng càng tăng.