Khám Phá ‘Nậm Thoong’: Cảnh Báo Về Chất Kích Thích Nguy Hiểm Trên Biên Giới

Khám phá thế giới đầy màu sắc của nước ‘nậm thoong’ – món đồ uống giá rẻ đang gây bão trong giới trẻ! Với cảm giác ‘phê’ nhanh chóng, nó khiến nhiều người dễ dàng bị cuốn hút. Nhưng đằng sau vẻ ngoài hấp dẫn ấy, liệu bạn có nhận ra những hiểm họa tiềm tàng đang rình rập? Hãy cùng tìm hiểu về những nguy cơ lệ thuộc và rối loạn tâm thần mà loại nước này có thể mang lại!

Làn sóng “nấm thoong” ở vùng biên

Giữa tháng 4-2026, tại xã Lao Bảo, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, một loại nước có tên “nấm thoong” bắt đầu xuất hiện. Đây không phải là nước uống thông thường mà là nước chiết xuất từ lá cây Kratom, được đóng trong chai nhựa lớn và bán với giá rất rẻ.

Nước “nấm thoong” bắt đầu xuất hiện tại xã Lao Bảo.

Từ tiếng Lào, “nấm” có nghĩa là nước và “thoong” là tên gọi dân gian của cây Kratom. Việc này làm nổi bật nguồn gốc của loại đồ uống này. Lao Bảo là khu vực giao thông sôi động, vì vậy việc các sản phẩm này xâm nhập không phải là điều bất ngờ, nhưng sự lan rộng của “nấm thoong” khiến cơ quan chức năng đặc biệt lo ngại.

Điểm đáng chú ý là hình thức tiêu thụ mang tính tập thể. Nhiều nhóm thanh thiếu niên tụ tập tại công viên, khu vui chơi để cùng uống. Những chai nhựa 1,5 lít màu vàng nhạt hoặc nâu nhạt thường xuất hiện tràn lan, nhiều vỏ chai vứt bỏ sau khi sử dụng. Điều này phản ánh một “tiểu văn hóa” tiêu dùng mới có tính bầy đàn và dễ lây lan.

Giá rẻ là yếu tố then chốt. Chỉ với vài chục nghìn đồng cho một chai lớn, “nấm thoong” trở thành lựa chọn hấp dẫn cho học sinh THCS và THPT.

Với tâm lý tò mò và thích trải nghiệm, nhiều em nhanh chóng bị cuốn vào trào lưu này. Đây là dấu hiệu của một chiến lược thâm nhập thị trường ngầm, ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm đối tượng dễ tổn thương.

Kratom và cơ chế gây “phê”

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, Kratom là loại cây nhiệt đới thuộc họ cà phê (Rubiaceae), phân bố nhiều ở Đông Nam Á. Lá cây chứa hơn 40 loại alkaloid – các hợp chất có tác động lên hệ thần kinh.

Kratom – một loại cây có chất gây nghiện.

Hai hoạt chất chính là mitragynine và 7-hydroxymitragynine. Mitragynine chiếm phần lớn hàm lượng alkaloid trong lá. Ở liều thấp, chất này hoạt động như chất kích thích nhẹ, giúp người dùng tỉnh táo, tăng năng lượng, tương tự như caffeine nhưng mạnh hơn. Tuy nhiên, khi tăng liều, cơ chế tác động thay đổi hoàn toàn, các hoạt chất bắt đầu tương tác với thụ thể opioid trong não, nhóm thụ thể liên quan đến cảm giác giảm đau và khoái cảm, cũng như là cơ chế của các chất gây nghiện như morphine hay heroin.

Đáng chú ý, 7-hydroxymitragynine dù chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng có tác dụng rất mạnh. Nó gắn vào thụ thể opioid với hiệu lực cao hơn nhiều so với mitragynine. Khi đó, người dùng có thể rơi vào trạng thái “phê”, buồn ngủ, mất kiểm soát cảm xúc.

Hệ lụy sức khỏe và xã hội

Việc sử dụng “nấm thoong” không chỉ dừng lại ở cảm giác nhất thời. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy Kratom có thể gây lệ thuộc nếu dùng kéo dài. Người dùng sẽ cần tăng liều để đạt hiệu quả như ban đầu, dẫn đến vòng xoáy nghiện.

Các triệu chứng thường gặp gồm: Buồn nôn, táo bón, mất ngủ; rối loạn tâm trạng, dễ cáu gắt; ảo giác hoặc hoang tưởng khi dùng liều cao; hội chứng cai khi ngừng sử dụng, tương tự opioid…

Một nguy cơ khác là nhiễm độc tích tụ. “Nấm thoong” là sản phẩm tự nhiên, không kiểm soát chất lượng. Lá cây có thể bị pha trộn với các chất khác hoặc nhiễm khuẩn, kim loại nặng. Điều này làm tăng nguy cơ ngộ độc cấp tính.

Về mặt xã hội, sự lan rộng của “nấm thoong” đặt ra nhiều vấn đề. Trước hết là ảnh hưởng đến môi trường học đường. Khi học sinh sử dụng chất kích thích, khả năng tập trung giảm, hành vi dễ bộc phát, dẫn đến nguy cơ vi phạm kỷ luật.

Ngoài ra, việc tụ tập sử dụng công khai có thể kéo theo các hành vi tiêu cực khác như đánh nhau, trộm cắp hoặc sử dụng thêm các chất nguy hiểm hơn. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa phương.

Khung pháp lý và bài toán quản lý

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là khung pháp lý chưa theo kịp thực tế. Tại Việt Nam, Kratom chưa được xếp vào danh mục chất ma túy cấm. Điều này khiến việc xử lý gặp khó khăn.

Những chai nước “nấm thoong” sử dụng xong vứt bỏ tại vùng biên tỉnh Quảng Trị.

Cơ quan chức năng có thể xử lý hành vi buôn bán nếu chứng minh được vi phạm về an toàn thực phẩm hoặc gây rối trật tự. Tuy nhiên, việc kiểm soát tận gốc vẫn còn nhiều hạn chế.

Trong khi đó, nhiều quốc gia đã có động thái mạnh mẽ. Thái Lan từng cấm Kratom trong nhiều năm trước khi hợp pháp hóa có kiểm soát. Một số nước châu Âu và Mỹ đưa Kratom vào danh sách cần giám sát do nguy cơ gây nghiện.

Đối với Việt Nam, bài toán đặt ra là cân bằng giữa quản lý và thực tiễn. Nếu không có quy định rõ ràng, “nấm thoong” có thể tiếp tục lan rộng, đặc biệt ở các khu vực biên giới nơi việc kiểm soát khó khăn hơn.

Giải pháp cần tính đến nhiều yếu tố: Tăng cường kiểm tra, tuyên truyền trong trường học, đồng thời nghiên cứu khoa học để có cơ sở pháp lý phù hợp. Việc chỉ xử lý phần ngọn sẽ không đủ nếu không kiểm soát nguồn cung và nhận thức người dùng.